درباره کارت های اعتباری و تاریخچه آن

    كارت اعتباري يك كارت پلاستيكي است كه روي آن نام صاحب كارت و شماره آن به صورت برجسته وجود دارد و پشت كارت يك نوار مغناطيسي ديده مي‌شود كه درون خود برخي اطلاعات مهم مثل هويت و آدرس دارنده كارت را ذخيره كرده است. سيستم‌هاي مالي كامپيوتري مانند دستگاه‌هاي خودپرداز ATM از اين اطلاعات هنگام احراز هويت فرد به منظور برداشت پول استفاده مي‌كنند. يك كارت اعتباري استاندارد شامل يك عدد 16 رقمي نيز هست كه حاوي اطلاعات مهمي درباره نوع كارت، بانك صادركننده آن و اطلاعات ديگر است. اين شماره براي دارنده هر كارت منحصر به فرد است. از اين شماره براي شناسايي دارنده كارت هنگام انجام معاملات الكترونيكي روي اينترنت نيز استفاده مي‌شود.

    آن‌طور كه در دائره‌المعارف‌ها آمده است، استفاده از اين نوع كارت براي انجام نقل و انتقال پول ابتدا در دهه 1920 و در كشور آمريكا رواج يافت. در آن زمان برخي شركت‌هاي خصوصي مانند بعضي از هتل‌هاي زنجيره‌اي و تعدادي از شركت‌هاي نفتي مشتريان خود را به استفاده از اين كارت‌ها براي سهولت در پرداخت تشويق مي‌كردند. استفاده از اين كارت‌ها پس از جنگ جهاني دوم و خروج از ركود اقتصادي شدت گرفت.اولين كارت اعتباري از نوع امروزي آن، يعني كارتي كه بتوان با استفاده از آن در طيف وسيعي از فروشگاه‌ها و كسب‌وكارها پول مبادله كرد، در1950 توسط Diners Club Inc معرفي شد و هنوز هم يكي از كارت‌هاي اعتباري شناخته‌شده از اين نوع به شمار مي‌رود. در1958 نيز كارت اعتباري ديگري در همين رده توسط شركتAmerican Express معرفي شد كه در حال حاضر يكي از معروف‌ترين نوع كارت‌هاي اعتباري است. مشخصه اصلي اين دسته از كارت‌ها اين‌است كه شركت صادركننده كارت از دارنده آن يك مبلغ عضويت سالانه دريافت مي‌كند و سپس به صورت ماهانه يا ساليانه و يا در دوره‌هاي زماني ديگر براي او صورت‌حساب مي‌فرستد و معادل مبلغ اين صورت حساب از موجودي دارنده كارت نزد شركت صادركننده آن كسر مي‌شود. مدتي بعد سيستم كارت اعتباري بانكي رواج يافت. در اين سيستم كه امروزه نيز مورد استفاده است، صادركننده كارت در اصل يك بانك است و هريك از دارندگان كارت اعتباري نزد بانك يك حساب دارند. هنگامي كه كالا يا خدماتي توسط دارنده كارت (مشتري) خريداري مي‌شود، اين پول بلافاصله به حساب فروشنده (كه خود نزد بانك حسابي دارد) واريز مي‌شود.

    بانك نيز به نوبه خود اين هزينه را به صورت ماهانه و يا در دوره‌هاي زماني معين ديگري به حساب مشتري منظور مي‌كند و صورت‌حساب برايش صادر مي‌كند و در صورتي كه به ميزان كافي در حساب مشتري پول نباشد، طي مهلت معيني از مشتري مي‌خواهد كه حساب خود را تكميل كند. مشتري مي‌تواند مبلغ مورد نظر را يك‌جا و يا با اقساطي كه بهره به آن تعلق مي‌گيرد، به بانك بپردازد.

    اولين سيستم بانكي از اين نوع در سال 1959 و از سوي Bank of America در كاليفرنيا معرفي شد وBankAmericard نام داشت. اين سيستم تنها در همان ايالت كار مي‌كرد. اما بعدا در سال 1966 در ايالت‌هاي ديگر نيز راه‌اندازي شد و صورت سراسري به خود گرفت. در سال 1976 اين سيستم بانكي به VISA تغيير نام داد. ويزا امروزه يك كنسرسيوم بين‌المللي است كه سيستم بانكي اغلب كشورهاي دنيا در آن مشاركت دارند.

    در همان سال 1966 اتحاديه كارت بين بانكي يا Interbank Card Association شكل گرفت و بعدا به MasterCard تغيير نام داد. ويژگي مستركارت اين بود كه هيچ بانك خاصي در آن نقش محوري نداشت، بلكه هركدام از بانك‌هايي كه به صورت محلي اقدام به صدور كارت اعتباري براي مشتريان خود مي‌كردند مايل بودند روشي براي متصل كردن سيستم‌هاي مالي خود به يكديگر پيدا كنند. چنين سيستمي مي‌توانست در ميان مشتريان كوچك بانك‌ها كه مايل بودند از كارت خود براي كارهايي مثل خريد مايحتاج روزانه و يا خريد اتومبيل و مسكن استفاده كنند علاقه‌مندان زيادي داشته باشد.

 آشنائي با مفاهيم

 ATM يا دستگاه خودپرداز كه متعلق به بانكها يا ساير موسسات مالي عضو ويزا يا مستركارت مي باشد و به نوعي پذيرنده كارت محسوب شده، به منظور دريافت وجه نقد بدون نياز به مراجعه حضوري به بانك طراحي گرديده است.

Card Holder يا دارنده كارت: صاحب اصلي كارت و شخصي است كه نام وي روي كارت حك شده است. Card Limit يا سقف كارت: حد اكثر مبلغي است كه دارنده كارت مي تواند بر اساس نوع كارت خود در طي يك ماه ميلادي هزينه نمايد.

 Card Transaction يا تراكنش: هر يك از معاملات انجام شده با كارت يك تراكنش محسوب مي گردد.

 Charges / Commissions يا كارمزدها: كليه مبالغي كه بابت هزينه هاي تعلق گرفته به دارنده كارت در بدهكار حساب وي منظور مي گردد. به عنوان مثال اگر هزينه به ارزي غير از ارز تعريف شده براي تسويه وجوه كارت ، كارگزار از موجودي كارت ١% كارمزد تبديل ارز كسر مي نمايد.

 Correspondent Bank يا كارگزار: اينجا به معني بانك يا واحد صادر كننده كارت مي باشد.

 Fees and Tariffs يا هزينه ها و تعرفه هاي جانبي بانك است كه در مقاطع مختلف مي تواند به حساب دارنده كارت منظور گردد.

 Merchant يا محل انجام هزينه كه ممكن است هتل، رستوران، فروشگاه، اينترنت و غيره باشد.

 PIN Code (Personal Identification Number): عدد رمز چهار رقمي اختصاصي دارنده كارت است كه عمدتاً به منظور دريافت وجه نقد از دستگاههاي خودپرداز استفاده مي شود.

 Statement يا صورتحساب: برگه اي است كه شامل فهرست كامل و مدوني از هزينه هاي انجام شده توسط دارنده كارت در طول دوره مورد نظر مي باشد.

 Voucher برگه اي است كه معمولاً هنگام انجام هزينه به دارنده كارت ارائه مي شود تا آن را امضا و تاييد نمايد.